صرافی آنلاین رمزارز
صرافی کامکس٫ خریدوفروش ارزدیجیتال٫

قرارداد هوشمند چیست؟

مقدمه

نیک سابو (Szabo) برای اولین بار قراردادهای هوشمند را در دهه 1990 توصیف کرد. در آن زمان، او قرارداد هوشمند را به عنوان ابزاری تعریف کرد که شبکه های کامپیوتری را با ترکیب پروتکل ها با رابط های کاربری رسمی و ایمن می کند.

سابو در مورد استفاده بالقوه از قراردادهای هوشمند در زمینه های مختلف که شامل توافقات قراردادی است – مانند سیستم های اعتباری، پردازش پرداخت و سیستم قضا و حقوق مطرح کرد. در دنیای ارزهای دیجیتال، ممکن است قرارداد هوشمند را به عنوان یک برنامه که بر روی یک بلاک چین اجرا می شود، تعریف کنیم. معمولا، آنها به عنوان یک قرارداد دیجیتالی کار می کنند که توسط مجموعه ای از قوانین خاص اجرا می شود. این قوانین توسط کد کامپیوتری از پیش تعریف شده است که توسط تمام گره های شبکه تکرار و اجرا می شود .

قراردادهای هوشمند امکان ایجاد پروتکل ها را به گونه ای فراهم میکند که طرفین قرارداد نیازی به شناخت یکدیگر ندارند. این بدان معناست که دو طرف می توانند از طریق بلاک چین تعهدات خود را بدون نیاز به شناخت یا اعتماد یکدیگر انجام دهند. و مطمئن باشند که در صورت عدم تحقق شرایط، قرارداد اجرا نمی شود.

 به غیر از آن، استفاده از قراردادهای هوشمند می تواند نیاز به واسطه ها را برطرف کند و هزینه های عملیاتی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.اگرچه پروتکل بیت‌کوین سال‌هاست که از قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌کند، اما این مدل از قراردادها توسط یکی از بنیان‌گذاران اتریوم ، بنام ویتالیک بوترین، محبوب شدند. البته قابل ذکر است که هر بلاک چین ممکن است روش متفاوتی برای اجرای قراردادهای هوشمند ارائه کند. 

این مقاله بر روی قراردادهای هوشمندی تمرکز خواهد کرد که بر روی ماشین مجازی اتریوم (EVM) اجرا می‌شوند، که بخشی ضروری از بلاک چین اتریوم است.

قرارداد هوشمند چگونه کار می کنند؟

به زبان ساده، یک قرارداد هوشمند به عنوان یک برنامه قطعی عمل می کند. تنها زمانیکه شرایط خاصی برآورده شود یک کار خاص را اجرا می کند. به این ترتیب، یک سیستم قرارداد هوشمند اغلب از عبارات “اگر… آنگاه…” پیروی می کند. اما با وجود اصطلاحات رایج، قراردادهای هوشمند نه قراردادهای قانونی هستند و نه هوشمند. آنها فقط یک قطعه کد هستند که روی یک سیستم توزیع شده (بلاکچین) اجرا می شوند.

در شبکه اتریوم، قراردادهای هوشمند مسئول اجرا و مدیریت عملیات بلاک چین هستند و در زمان تعامل بین کاربران با یکدیگر انجام می شود و این ارتباطات از طریق آدرس ها انجام میشود. هر آدرسی که قرارداد هوشمند نباشد، حساب تحت مالکیت خارجی (EOA) نامیده می شود. بنابراین، قراردادهای هوشمند توسط کد رایانه ای کنترل می شوند و EOA ها توسط کاربران کنترل می شوند.

اساساً قراردادهای هوشمند اتریوم از یک کد قرارداد و دو کلید عمومی تشکیل شده است. اولین کلید عمومی کلیدی است که توسط سازنده قرارداد ارائه شده است. و کلید دیگر خود قرارداد را نشان می دهد و به عنوان یک شناسه دیجیتال عمل می کند که برای هر قرارداد هوشمند منحصر به فرد است که به آن آدرس قرارداد اطلاق میشود.

استقرار هر قرارداد هوشمند از طریق یک تراکنش بلاک چین انجام می شود و تنها زمانی فعال می شود که توسط EOA (یا سایر قراردادهای هوشمند) فراخوانی شود. با این حال، اولین محرک همیشه توسط یک EOA (کاربر) ایجاد می شود.

ویژگی های کلیدی

یک قرارداد هوشمند اتریوم دارای ویژگی های زیر است

توزیع شده است. یعنی قراردادهای هوشمند در تمام گره‌های شبکه اتریوم تکرار و توزیع می‌شوند. این یکی از تفاوت های عمده با روش های دیگر است که معمولا مبتنی بر سرورهای متمرکز هستند.

قطعی است . قراردادهای هوشمند با توجه به برآورده شدن الزامات، تنها اقداماتی را که برای آن طراحی شده اند انجام می دهند. و بدون توجه به اینکه چه کسی آنها را اجرا می کند، همیشه نتیجه یکسانی ارائه خواهد کرد.

خود مختار. قراردادهای هوشمند می توانند انواع کارها را خودکار کنند و مانند یک برنامه خوداجرا کار کنند. با این حال، در بیشتر موارد، اگر یک قرارداد هوشمند راه اندازی نشود، “خفته” می ماند و هیچ عملی را انجام نمی دهد.

تغییرناپذیر. قراردادهای هوشمند پس از پیاده سازی و اجرا ، دیگر قابل تغییر نیستند. آنها را فقط در صورتی می توان “حذف کرد” که یک تابع خاص قبلاً تعریف و اجرا شده باشد. بنابراین، ممکن است بگوییم که قراردادهای هوشمند می توانند کدهای ضد دستکاری ارائه کنند. قبل از استقرار،میتوان قراردادهای هوشمند را به روش های مختلف کدگذاری کرد. بنابراین، می توان از آنها برای ایجاد بسیاری از انواع برنامه های غیرمتمرکز (DApps ) استفاده کرد.

و بدون نیاز به شناخت و اعتماد، دو یا چند طرف قرارداد می توانند از طریق قراردادهای هوشمند با یکدیگر تعامل داشته باشند. علاوه بر این، فناوری بلاک چین تضمین می کند که داده ها دقیق هستند.

شفاف. از آنجایی که قراردادهای هوشمند مبتنی بر یک بلاک چین عمومی هستند، کد منبع آنها نه تنها تغییر ناپذیر است، بلکه برای همه قابل مشاهده است.

آیا می توانم قرارداد هوشمند را تغییر دهم یا حذف کنم؟

اضافه کردن عملکردهای جدید به قرارداد هوشمند اتریوم پس از استقرار غیرممکن است. با این حال، اگر سازنده آن تابعی به نام SELFDESTRUCT را در کد قرار دهد، آنها می توانند قرارداد هوشمند را در آینده “حذف” کنند و آن را با یک قرارداد جدید جایگزین کنند. در مقابل، اگر این تابع از قبل در کد گنجانده نشده باشد، قادر به حذف آن نخواهند بود.

قابل ذکر است، قراردادهای هوشمند قابل ارتقا به توسعه دهندگان این اجازه را می دهد تا انعطاف پذیری بیشتری نسبت به قراردادهای تغییرناپذیری داشته باشند. راه های زیادی برای ایجاد قراردادهای هوشمند قابل ارتقا، با درجات مختلف پیچیدگی وجود دارد.

با در نظر گرفتن یک مثال ساده، تصور کنید که یک قرارداد هوشمند به چندین قرارداد کوچکتر تقسیم می شود. برخی از آنها غیرقابل تغییر طراحی شده اند، در حالی که برخی دیگر عملکرد “حذف” را فعال کرده اند. این بدان معنی است که بخشی از کد (قراردادهای هوشمند) را می توان حذف و جایگزین کرد، در حالی که سایر عملکردها دست نخورده باقی می مانند.

مزایا و موارد استفاده

قراردادهای هوشمند به عنوان کد و برنامه ، بسیار قابل تنظیم هستند و می توانند به روش های مختلف طراحی شوند و انواع خدمات و راه حل های مختلف را ارائه دهند.

قراردادهای هوشمند به عنوان برنامه‌های غیرمتمرکز و خوداجرا، باعث افزایش شفافیت و کاهش هزینه‌های عملیاتی را فراهم کنند. بسته به اجرا، آنها همچنین می توانند کارایی را افزایش و هزینه های اداری را کاهش دهند. قراردادهای هوشمند به ویژه در شرایطی مفید هستند که موضوع انتقال یا مبادله وجوه بین دو یا چند طرف در میان است.

به عبارت دیگر، قراردادهای هوشمند را می توان برای موارد بسیار متنوعی طراحی کرد . برخی از نمونه‌ها عبارتند از ایجاد دارایی‌های توکن‌شده، سیستم‌های رأی‌گیری، کیف پول‌های رمزنگاری، صرافی‌های غیرمتمرکز، بازی‌ها و برنامه‌های کاربردی تلفن همراه. مراقبت های بهداشتی ، خیریه ، زنجیره تامین ، حاکمیت و امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) 

ERC-20

توکن های صادر شده در بلاک چین اتریوم از استانداردی ERC-20 پیروی می کنند .  تمام توکن های مبتنی بر اتریوم از این استاندارد استفاده میکنند. به این ترتیب، این رمزارزها اغلب به عنوان توکن‌های ERC-20 شناخته می‌شوند و بخش بزرگی از ارزهای دیجیتال موجود در کارکت را شامل میشوند.

بسیاری از شرکت‌های بلاک چین و استارت‌آپ‌ها قراردادهای هوشمندی را به منظور انتشار توکن‌های دیجیتال خود در شبکه اتریوم مستقر کردند. و اکثر این شرکت ها توکن های ERC-20 خود را از طریق عرضه اولیه سکه (ICO) توزیع و منتشرمی کنند. 

محدودیت ها

قراردادهای هوشمند با کدهای کامپیوتری نوشته شده توسط انسان ساخته می شوند. این موضوع خطرات ی را به همراه دارد زیرا کد در معرض آسیب‌پذیری‌ها و اشکالات است. در حالت ایده آل، آنها باید توسط برنامه نویسان باتجربه نوشته و به کار گرفته شوند، به خصوص زمانی که شامل اطلاعات حساس یا مقادیر زیادی پول می شود.

به غیر از آن، برخی استدلال می کنند که سیستم های متمرکز می توانند اکثر راه حل ها و عملکردهای ارائه شده توسط قراردادهای هوشمند را ارائه کنند و دیگر نیازی به قرارداد نیست.اما تفاوت اصلی این است که سیستم های متمرکز یک سرور متمرکز استفاده میکنند ولی قراردادهای هوشمند، بر روی یک شبکه P2P توزیع و اجرا می شوند. و از آنجایی که آنها مبتنی بر یک سیستم بلاک چین هستند، نسبتا تغییر ناپذیر هستند.

توجه به این نکته مهم است که مشکل از بلاک چین اتریوم نشات گرفته است. در عوض، به دلیل اجرای قرارداد هوشمند به طور معیوب ایجاد و اجرا شد.

یکی دیگر از محدودیت های قراردادهای هوشمند به وضعیت حقوقی نامشخص آنها مربوط می شود. نه تنها به این دلیل که در اکثر کشورها در منطقه خاکستری قرار دارد، بلکه به این دلیل که قراردادهای هوشمند با چارچوب قانونی فعلی همخوانی ندارد.

به عنوان مثال، بسیاری از قراردادها مستلزم این هستند که هر دو طرف به درستی شناسایی و دارای سن بالای 18 سال باشند. نام مستعار ارائه شده توسط فناوری بلاک چین، و همچنین عدم وجود واسطه و شاهد معامله ، تهدیدی برای قراردادهای هوشمند است. در حالی که راه حل های بالقوه ای برای این موضوع وجود دارد، قابلیت اجرای قانونی قراردادهای هوشمند یک چالش واقعی است به خصوص وقتی صحبت از شبکه های بدون مرز در میان باشد.

انتقاد

برخی از علاقه مندان به بلاک چین، قراردادهای هوشمند را راه حلی می دانند که به زودی جایگزین بخش بزرگی از سیستم های تجاری میشود و بوروکراتیک را حذف و خودکار عمل خواهند کرد. اگرچه این یک واقعیت محتمل است، اما در حال حاضر برای تبدیل شدن به یک هنجار برای جامعه فاصله دارد.

قراردادهای هوشمند مطمئناً یک فناوری جالب هستند. اما تغییرناپذیر بودن آن می تواند در برخی مواقع جذابیت آن را کاهش دهد.

اساساً، انتقاد بر این واقعیت استوار است که قراردادهای هوشمند راه حل مناسبی برای بسیاری از مشکلات دنیای واقعی نیستند. در واقع، برخی از سازمان ها بهتر است از جایگزین های معمولی مبتنی بر سرورو بصورت متمرکز عمل کنند. 

قراردادهای هوشمند، در مقایسه با نگهداری سرورهای متمرکز، راحت تر و ارزان‌تر است و از نظر سرعت و ارتباطات بین شبکه‌ای هم کارایی بالاتری ارائه می‌دهند.

سخن آخــر

شکی نیست که قراردادهای هوشمند تأثیر زیادی در دنیای ارزهای دیجیتال ایجاد کرده و مطمئناً فضای بلاک چین را متحول نمودند. در حالی که کاربران نهایی ممکن است مستقیماً با قراردادهای هوشمند تعامل نداشته باشند، اما این قراردادها طیف وسیعی از برنامه‌های کاربردی را در آینده، از خدمات مالی گرفته تا مدیریت زنجیره تأمین، نیرو را پوشش خواهند داد.

قراردادهای هوشمند و بلاک چین در کنار هم این پتانسیل را دارند که تقریباً در تمام حوزه های جامعه ورود پیدا کنند و یا ایجاد اختلال کنند.